berat bayer: 

Oldukça yavan geçen 2000'li yılların ardından sıra bolluk bereketle dolu 90'lı yıllara geldi.10 yıllık çok büyük bir potansiyel taşıyan bu seneler geldiği gibi geçtiğinden en iyi anma yolu da herhalde o yıllarda çekilen filmlere şöyle bir bakmak- zira bugüne fazlasıyla tezat bir biçimde o yıllarda sinemada bir gelecek sevdası yok ve direkt o günü muhattap alan, sinemada iz bırakan filmlerle dolu. Bize sinemanın neden sinema olduğunu anlatan çok parlak bu on yıl için film listesi hazırlama kararı aldığımızda da, aklımda hep o yılların bende bıraktığı izi hatırlatan filmleri zirveye oturtmak vardı. Uzun bir arşiv yoklaması sonucunda dört filmlik zirveyi kafamda yavaş yavaş oluşturdum ve bu süreçte, bu filmleri yeniden izleyip beynimi tazeledim. Bu deneyim de, bir zaman makinesine atlayıp 90'lara gitmemi sağladı. Başta da belirttiğim gibi, sürekli olarak 80'lerin nostaljisini yapan bu on yıllık harika süreç, bence çok oturaklı bir listeye de zemin hazırladı.

Listenin zirvesindeki muhteşem film Fight Club, konum itibariyle göreni pek şaşırtmayacak gibi, zira Benjamin Button faciası ve şanssızlıkla sonuçlanan Alien 3 projesi dışında Fincher'ın başyapıt olmayan bir filmi neredeyse yok. Bu sayede de listenin zirvesine bir diğer Fincher filmi olan Se7en da, tabiri caizse kurulmuş oldu. Sinemaestro'nun uzunca listesinin ardından, 90'lı yıllara şöyle bir bakınca o yılları en iyi anlatan filmin listenin zirvesine üç filmle beraber kurulan Fight Club olduğuna karar verdim. Ayrıca nedense hep yapılmış en iyi filmlerden biri olduğunu düşündüğüm Pi da listenin zirvesinde.73 filmlik, zorlama olmaması için daha fazla film koymadığım 90'lar seçkisi, özel değerlendirme başlığı altında verdiğim bir mini-liste ile birlikte, aşağıda.

 1- Bram Stoker's Dracula (1992 / Francis Ford Coppola)
    Fight Club (1999 / David Fincher)
    Se7en(1995 / David Fincher)

Pi (1998 / Darren Aronofsky)

2- American Beauty (1999 / Sam Mendes)
    The Professional/ Léon (1994 / Luc Besson)
    T2: Judgment Day (1992 / James Cameron)
    Lost Highway (1997 / David Lynch)

The Fifth Element (1997 / Luc Besson)

3- L.A Confidential (1997 / Curtis Hanson)
    The Insider (1999 / Michael Mann)
    Following (1998 / Christopher Nolan)
    Ed Wood (1994 / Tim Burton)
    Storefront Hitchcock (1998 / Jonathan Demme)

4- Sydney / Hard Eight (1996 / Paul Thomas Anderson)
    The Hudsucker Proxy (1994 / Coen Brothers)
    The Truman Show (1998 / Peter Weir)
    The Lion King (1994 / Roger Allers, Rob Minkoff)

Total Recall (1991 / Paul Verhoeven)

5- The Quick and the Dead (1995 / Sam Raimi)
    Army of Darkness (1992 / Sam Raimi)
    The Game (1997 / David Fincher)

6- Star Wars: Episode I: The Phantom Menace (1999 / George Lucas)
    La leggenda del pianista sull'oceano / The Legend of 1900 (1998 / Giusseppe Tornatore)
    La Haine (1995 / Mathieu Kassovitz)
    Magnolia (1999 / Paul Thomas Anderson)

7- Reservoir Dogs (1992 / Quentin Tarantino)
    Pulp Fiction (1994 / Quentin Tarantino)

8- Unforgiven (1992 / Clint Eastwood)
    Schindler's List (1993 / Steven Spielberg)
    Fear and Loathing in Las Vegas (1998 / Terry Gilliam)
    Twelve Monkeys (1995 / Terry Gilliam)
    Forgotten Silver (1995 / Costa Botes & Peter Jackson - TV)
    Jurassic Park (1993 / Steven Spielberg)

9- Groundhog Day (1993 / Harold Ramis)

10- The Matrix (1999 / The Wachowski Brothers)
     The Boondock Saints (1999 / Troy Duffy)
     Heavenly Creatures (1994 / Peter Jackson)
     The Frighteners (1996 / Peter Jackson)
     Braindead (1992 / Peter Jackson)

11- Trainspotting (1996 / Danny Boyle)
    A Few Good Men (1992 / Rob Reiner)
    The Crow (1994 / Alex Proyas)
   
12- Eyes Wide Shut (1999 / Stanley Kubrick)
      True Romance (1993 / Tony Scott)
      Natural Born Killers (1994 / Oliver Stone)
     Interview With the Vampire (1994 / Neil Jordan)

13- Shallow Grave (1994 / Danny Boyle)
      True Lies (1994 / James Cameron)

14- The Shawshank Redemption (1994 / Frank Darabont)
      Naked Lunch (1991 / David Cronenberg)
      My Own Private Idaho (1991 / Gus Van Sant)

15- Being John Malkovich (1999 / Spike Jonze)
    The Crying Game (1992 / Neil Jordan)
    Pleasantville (1998 / Gary Ross)

16- Titanic (1997 / James Cameron)
    Saving Private Ryan (1998 / Steven Spielberg)
    Speed (1994 / Jan de Bont)
    The Straight Story (1999 / David Lynch)

17- Four Weddings and a Funeral (1994 / Mike Newell)
    Frankenstein (1994 / Kenneth Branagh)
    Reality Bites (1994 / Ben Stiller)
    In the Mouth of Madness (1994 / John Carpenter)

18- The Silence of the Lambs (1991 / Jonathan Demme)
    Cape Fear (1992 / Martin Scorsese)
    Beauty and the Beast (1991 / Gary Trousdale & Kirk Wise)

19- Fantasia 2000 (1999 / James Algar & Gaëtan Brizzi & Paul Brizzi & Hendel Butoy & Francis Glebas & Eric Goldberg & Don Hahn & Pixote Hunt)
    Dark City (1998 / Alex Proyas)

20- Barton Fink (1991 / Coen Brothers)
    Miller's Crossing (1990 / Coen Brothers)
    Assasin(s) (1997 / Mathieu Kassovitz)
    Death and the Maiden (1994 / Roman Polanski)
    Angels and Insects (1995 / Philip Haas) 

21- Dogma (1999 / Kevin Smith)

Jacob's Ladder (1990 / Adrian Lyne)

Delicatessen (1991 / Jean Pierre Jeunet)

ÖZEL DEĞERLENDİRME*:

The Matrix (1999 / The Wachowski Brothers)

Funny Games (1997 / Michael Haneke)

The Usual Suspects (1995 / Bryan Singer)

Cape Fear (1994 / Martin Scorsese)

*: Hiçbir janra sığ(a)madığı için listeye katmasam da beğenimi kazanmış filmler