Sinemaestro > Özel Dosyalar > Sinemaestro: 90'lı Yılların En İyi Filmleri Seçkisi
Sinemaestro: 90'lı Yılların En İyi Filmleri Seçkisi8 Şubat 2010. Yazan: immortal_eva |
![]()
berat bayer:
Oldukça yavan geçen 2000'li yılların ardından sıra bolluk bereketle dolu 90'lı yıllara geldi.10 yıllık çok büyük bir potansiyel taşıyan bu seneler geldiği gibi geçtiğinden en iyi anma yolu da herhalde o yıllarda çekilen filmlere şöyle bir bakmak- zira bugüne fazlasıyla tezat bir biçimde o yıllarda sinemada bir gelecek sevdası yok ve direkt o günü muhattap alan, sinemada iz bırakan filmlerle dolu. Bize sinemanın neden sinema olduğunu anlatan çok parlak bu on yıl için film listesi hazırlama kararı aldığımızda da, aklımda hep o yılların bende bıraktığı izi hatırlatan filmleri zirveye oturtmak vardı. Uzun bir arşiv yoklaması sonucunda dört filmlik zirveyi kafamda yavaş yavaş oluşturdum ve bu süreçte, bu filmleri yeniden izleyip beynimi tazeledim. Bu deneyim de, bir zaman makinesine atlayıp 90'lara gitmemi sağladı. Başta da belirttiğim gibi, sürekli olarak 80'lerin nostaljisini yapan bu on yıllık harika süreç, bence çok oturaklı bir listeye de zemin hazırladı.
Listenin zirvesindeki muhteşem film Fight Club, konum itibariyle göreni pek şaşırtmayacak gibi, zira Benjamin Button faciası ve şanssızlıkla sonuçlanan Alien 3 projesi dışında Fincher'ın başyapıt olmayan bir filmi neredeyse yok. Bu sayede de listenin zirvesine bir diğer Fincher filmi olan Se7en da, tabiri caizse kurulmuş oldu. Sinemaestro'nun uzunca listesinin ardından, 90'lı yıllara şöyle bir bakınca o yılları en iyi anlatan filmin listenin zirvesine üç filmle beraber kurulan Fight Club olduğuna karar verdim. Ayrıca nedense hep yapılmış en iyi filmlerden biri olduğunu düşündüğüm Pi da listenin zirvesinde.73 filmlik, zorlama olmaması için daha fazla film koymadığım 90'lar seçkisi, özel değerlendirme başlığı altında verdiğim bir mini-liste ile birlikte, aşağıda.
1- Bram Stoker's Dracula (1992 / Francis Ford Coppola) Pi (1998 / Darren Aronofsky)
The Fifth Element (1997 / Luc Besson)
Total Recall (1991 / Paul Verhoeven)
21- Dogma (1999 / Kevin Smith) Jacob's Ladder (1990 / Adrian Lyne) Delicatessen (1991 / Jean Pierre Jeunet)
ÖZEL DEĞERLENDİRME*:
The Matrix (1999 / The Wachowski Brothers)
Funny Games (1997 / Michael Haneke)
The Usual Suspects (1995 / Bryan Singer)
Cape Fear (1994 / Martin Scorsese)
*: Hiçbir janra sığ(a)madığı için listeye katmasam da beğenimi kazanmış filmler
cagri: ![]()
![]()
![]() Goodfellas – Martin Scorsese (1990)
Jacob’s Ladder – Adrian Lyne (1990) King of New York – Abel Ferrera (1990) Dances with Wolves – Kevin Costner (1990) Edward Scissorhands – Tim Burton (1990) Total Recall – Paul Verhoeven (1990) Boyz ‘n the Hood – John Singleton (1991) Delicatessen – Jean Pierre Jeunet (1991) C Blok – Zeki Demirkubuz (1994)
Naked Lunch – David Cronenberg (1991) My Own Private Idaho – Gus Van Sant (1991) Ghost Dog: The Way of the Samurai – Jim Jarmusch (1999) Terminator 2 – James Cameron (1991) The Silence of the Lambs – Jonathan Demme (1991) Slacker – Richard Linklater (1991) American Pie – Paul Weitz (1999) The Player – Robert Altman (1992) Reservoir Dogs – Quentin Tarantino (1992) Masumiyet – Zeki Demirkubuz (1997) Unforgiven – Clint Eastwood (1992)
Evet, nostaljik yaklaşımların kimseye bir faydası olmaz; ancak vasat devam filmleriyle, büyük stüdyoların emir eri konumundaki onlarca yönetmenle, ele alınan esere farklı bir boyut kazandırmaktan yoksun ve yalnızca günü kurtarmak için yapılmış yeniden çevrimlerle dolu olan 2000'li yıllardan kaçıp bir önceki on yıla sığınmak isteyen sinemaseverlerin de suçlanamayacağı çok açık. Ayrıca 90'lı yıllarda parlayan ve 21. yüzyıl sinemasının başlangıcı için ümit veren birçok yönetmenin de 2000'li yıllara gelindiğinde eski üsluplarını yitirip bu ümitleri boşa çıkarmış olmaları durumu daha da vahim kılıyor. (Bu noktada hazırladığım listeye göz atacak olanlar için en iyi örneklerden biri Jane Campion sanırım. An Angel at My Table'a ve sonrasında The Piano gibi ölümsüz bir esere imza atan sinemacının değişen sinema anlayışının bir yansıması olarak 2000'li yıllarda imza attığı filmlerin son derece formülize olduğunu görebilmek mümkün. Ne yazık ki son filmi Bright Star'da da bu durum değişmemiş. Ya da Peter Jackson'ı ele alalım. 2000'lerdeki karnesinde The Lord of the Rings üçlemesi yer aldığı için bana itiraz edebilirsiniz; ancak üçlemenin dışında kalanları, yani King Kong ve The Lovely Bones'u düşündüğünüzde bana hak vereceksiniz.)
İşte sizlere 90'lı yılların sinemasını yeniden keşfetmeniz için 2000'lerin ilk on yılından birkaç sebep daha... Sıkı bir başlangıç yapan Matrix serisi 2000'lerdeki devam filmleriyle yavanlaştı. Lucas Star Wars serisinin suyunun suyunu bile para olarak değerlendirdi. Tarantino Grindhouse gibi bir projeye girişerek Pulp Fiction, Reservoir Dogs filmlerinde gösterdiği potansiyelini harcadı. David Fincher yeni bir Forrest Gump yaratma hevesine kapılarak The Curious Case of Benjamin Button'la tüm kredisini tüketti. Haneke bile yeniden çevrim furyasına katıldı. Bu tabloya bakarak yeni yüzyılda sinemaseverlerin yüzlerini daha çok Amerikan bağımsız sineması ve dünya sinemasına dönmelerine şaşmalı. 2010'la başlayan yeni 10 yıllık süreçte işlerin sinema için daha iyi gitmesini umarken, hazırladığım kişisel "90'lı yılların en iyileri" listesinin o yıllardaki sinema anlayışına dair bir referans oluşturmasını ve vizyona girdiği yıllarda hakkının yeterince teslim edilmediğini düşündüğüm birtakım gömülü hazinelerin de bu liste vesilesiyle okuyucularca keşfedilmesini dilerim.
Heavenly Creatures, Peter Jackson, 1994 Chung Hing sam lam, Kar Wai Wong, 1994
2) La cité des enfants perdus, Marc Caro & Jean-Pierre Jeunet, 1995 Ed Wood, Tim Burton, 1994 La haine, Mathieu Kassovitz, 1996 Fight Club, David Fincher, 1999
3) Léon, Luc Besson, 1994 Breaking the Waves, Lars von Trier, 1996 Magnolia, Paul Thomas Anderson, 1999
4) Trois couleurs: Bleu, Krzysztof Kieslowski, 1993 Trzy kolory: Bialy, Krzysztof Kieslowski, 1994 Trois couleurs: Rouge, Krzysztof Kieslowski, 1994
5) American Beauty, Sam Mendes, 1999 Delicatessen, Marc Caro & Jean-Pierre Jeunet, 1991 The Silence of the Lambs, Jonathan Demme, 1991 The Shawshank Redemption, Frank Darabont, 1994
6) The Sweet Hereafter, Atom Egoyan, 1997 Arizona Dream, Emir Kusturica, 1993 Lola rennt, Tom Tykwer, 1998 Before Sunrise, Richard Linklater, 1995
7) Abre los ojos, Alejandro Amenabar, 1997 Boogie Nights, Paul Thomas Anderson, 1997 Being John Malkovich, Spike Jonze, 1999 Barton Fink, Joel & Ethan Coen, 1991
8) Twelve Monkeys, Terry Gilliam, 1995 The Fisher King, Terry Gilliam, 1991 The Nightmare Before Christmas, Henry Selick, 1993 Edward Scissorhands, Tim Burton, 1990
9) Funny Games, Michael Haneke, 1997 Tesis, Alejandro Amenabar, 1996 Quiz Show, Robert Redford, 1994 The Truman Show, Peter Weir, 1998
10) The English Patient, Anthony Minghella, 1996 Jude, Michael Winterbottom, 1996 The Virgin Suicides, Sofia Coppola, 1999 Pleasantville, Gary Ross, 1998
11) In the Name of the Father, Jim Sheridan, 1993 La cérémonie, Claude Chabrol, 1995 The Crucible, Nicholas Hytner, 1996 Dead Man, Jim Jarmusch, 1995
12) What’s Eating Gilbert Grape, Lasse Hallström, 1993 Todo sobre mi madre, Pedro Almodovar, 1999 Underground, Emir Kusturica, 1995 Wild at Heart, David Lynch, 1990
13) Sense and Sensibility, Ang Lee, 1995 Girl, Interrupted, James Mangold, 1999 The Remains of the Day, James Ivory, 1993 The Age of Innocence, Martin Scorsese, 1993
14) Groundhog Day, Harold Ramis, 1993 The Ice Storm, Ang Lee, 1997 Man on the Moon, Milos Forman, 1999 Sitcom, François Ozon, 1998
15) Mighty Aphrodite, Woody Allen, 1995 As Good as It Gets, James L. Brooks, 1997 Dogma, Kevin Smith, 1999 10 Things I Hate About You, Gil Junger, 1999
16) The Straight Story, David Lynch, 1999 Shine, Scott Hicks, 1996 Chaplin, Richard Attenborough, 1992
17) Carne trémula, Pedro Almodovar, 1997 Exotica, Atom Egoyan, 1994 The Pillow Book, Peter Greenaway, 1996
18) The Bridges of Madison County, Clint Eastwood, 1995 Romeo + Juliet, Baz Luhrmann, 1996 The Wings of the Dove, Iain Softley, 1997
19) King of the Hill, Steven Soderbergh, 1993 Dead Man Walking, Sean Penn, 1995
20) Forrest Gump, Robert Zemeckis, 1994 My Own Private Idaho, Gus Van Sant, 1991 Four Weddings and a Funeral, Mike Newell, 1994
oguzhanovich:
Devam filmleri ve yeniden çevrimler ile dolu olan 2000'lerden önce 1990'lı yıllarda birçok yeni veya tecrübeli yönetmenin en cesur filmleri ile karşılaştık. 90'larda ilk filmlerini yöneten Quentin Tarantino, Sam Mendes ve Mathieu Kassovitz gibi isimler, bir sonraki on yıla gelindiğinde ilk filmlerindeki üsluplarını koruyamadılar. Büyük film stüdyolarının 2 veya 3 yıllık filmlerin yeniden çevrim haklarını satın almaya başladıkları düşünüldüğünde, 2010'lu yılların da daha kötü olacağını öngörmek için kahin olmaya gerek yok.
A Time to Kill, Joel Schumacher, 1996 American Beauty, Sam Mendes, 1999 Fight Club, David Fincher, 1999
whisper
Suç-drama:
1. Fight Club - David Fincher (1999) 2. The Shawshank Redemption - Frank Darabont (1994) 3. Primal Fear - Gregory Hoblit (1996) 4. Se7en - David Fincher (1995) 5. The Usual Suspects - Bryan Singer (1995) 6. Sleepers - Barry Levinson (1996) 7. Reservoir Dogs - Quentin Tarantino (1992) 8. Nick of Time - John Badham (1995) Romantik komedi-drama
1. Sleepless in Seattle - Nora Ephron (1993) 2. Benny and Joon - Jeremiah S. Chechik (1993) 3. La vita è Bella (Life is Beautiful) - Roberto Benigni (1997) 4. Notting hill - Roger Michell (1999) / Pretty Woman - Garry Marshall (1990) 5. Shakespeare in Love - John Madden (1998) 6. While You Were Sleeping - John Turteltaub (1995) 7. As Good as It Gets - James L. Brooks (1997) 8. Jerry Maguire - Cameron Crowe (1996) 9. Chasing Amy - Kevin Smith (1997) 10. Pleasantville - Gary Ross (1998) Drama-romans 1. Sibirskiy Tsiryulnik (The Barber of Siberia) - Nikita Mikhalkov (1998) 2. Great Expectations - Alfonso Cuarón (1998) 3. Before Sunrise - Richard Linklater (1995) 4. Stealing Beauty - Bernardo Bertolucci (1996) 5. City of Angels - Brad Silberling (1998) 6. What's Eating Gilbert Grape - Lasse Hallström (1993) 7. Romeo+Juliet - Baz Luhrmann (1996) Biyografi-drama 1. Braveheart - Mel Gibson (1995) 2. Schindler's List - Steven Spielberg (1993) 3. JFK - Oliver Stone (1991) 4. Malcolm X - Spike Lee (1992) 5. Ed Wood - Tim Burton (1994) 6. Hilary & Jackie - Anand Tucker (1998) Drama (sınıflandırılmaya sokulmamış, ortaya karışık) 1. Lèon - Luc Besson (1994) 2. The Green Mile - Frank Darabont (1999) 3. Philadelphia - Jonathan Demme (1993) 4. Forrest Gump - Robert Zemeckis (1994) 5. Good Will Hunting - Gus Van Sant (1997) 6. Jurassic Park; Saving Private Ryan - Steven Spielberg (1993; 1998) 7. Twelve Monkeys - Terry Gilliam (1995) 8. The Sixth Sense - M. Night Shyamalan ('99) / The Game - David Fincher ('97) 9. Pulp Fiction - Quentin Tarantino (1994) 10. Apollo 13 - Ron Howard (1995) 11. The Truman Show - Peter Weir (1998) 12. Meet Joe Black - Martin Brest (1998) 13. Lorenzo's Oil - George Miller (1992) 14. The Man in the Iron Mask - Randall Wallace (1998)
Immigrant
![]() ![]() ![]() ![]() 1-Schindler’s List/Steven Spielberg (1993) 2-Se7en/David Fincher (1995) 3-The Godfather Part 3/Francis Ford Coppola (1990) 4-Sliding Doors/Peter Howitt (1998) 5-Absolute Power/Clint Eastwood (1997) 6-Dances With Wolves/Kevin Costner (1990) 7-Terminator 2: Judgement Day/James Cameron (1991) 8-China Moon/John Bailey (1994) 9-Leon/Luc Besson (1994) 10-Analyze This/Harold Ramis (1999) 11-Sudie And Simpson/Joan Tewkesbury (1990) 12-The Game/David Fincher (1997) 13-A Perfect World/Clint Eastwood (1993) 14-Die Hard: With A Vengeance/John McTiernan (1995) 15-The Green Mile/Frank Darabont (1999) 16-Carlito’s Way/Brian De Palma (1993) 17-Scent Of A Woman/Martin Brest (1992) 18-The Shawshank Redemption/Frank Darabont (1994) 19-The Silence Of The Lambs/Jonathan Demme (1991) 20-L.A Confidential/Curtis Hanson (1997) 21-The Devil’s Advocate/Taylor Hackford (1997) 22-Groundhog Day/Harold Ramis (1993) 23-The Rock/Michael Bay (1996) 24-In The Name Of The Father/Jim Sheridan (1993) 25-Donnie Brasco/Mike Newell (1997) 26-Cape Fear/Martin Scorsese (1991) 27-In The Line Of Fire/Wolfgang Petersen (1993) 28-Fight Club/David Fincher (1999) 29-Heat/Michael Mann (1995) 30-Lord Of The Flies/Harry Hook (1990) 31-Misery/Rob Reiner (1990) 32-Falling Down/Joel Schumacher (1993) 33-The Firm/Sydney Pollack (1993) 34-Goodfellas/Martin Scorsese (1990) 35-Eşkıya/Yavuz Turgul (1996) 36-The Sixth Sense/M. Night Shyamalan (1999) 37-True Crime/Clint Eastwood (1999) 38-Liar Liar/Tom Shadyac (1997) 39-True Lies/James Cameron (1994) 40-The Usual Suspects/Bryan Singer (1995) 41-Berdel/Atıf Yılmaz (1990) 42-Gölge Oyunu/Yavuz Turgul (1992) 43-Eraser/Chuck Russell (1996) 44-The Jungle Book/Stephen Sommers (1994) 45-La Vita E Bela/Roberto Benigni (1997) 46-The Truman Show/Peter Weir (1998) 47-Enemy Of The State/Tony Scott (1998) 48-Armageddon/Michael Bay (1998) 49-The Last Of The Mohicans/Michael Mann (1992) 50-Forrest Gump/Robert Zemeckis (1994) 51-Frankie And Johnny/Garry Marshall (1991) 52-Desperado/Robert Rodriguez (1995) 53-Edward Scissorhands/Tim Burton (1990) 54-Titanic/James Cameron (1997) 55-Pulp Fiction/Quentin Tarantino (1994) 56-Back To The Future Part 3/Robert Zemeckis (1990) 57-Saving Private Ryan/Steven Spielberg (1998) 58-Ronin/John Frankenheimer (1998) 59-Jurassic Park/Steven Spielberg (1993) 60-Basic Instinct/Paul Verhoeven (1992) 61-Not Without My Daughter/Brian Gilbert (1991) 62-Braveheart/Mel Gibson (1995) 63-The Hurricane/Norman Jewison (1999) 64-Village Of The Damned/John Carpenter (1995) 65-Mars Attacks!/Tim Burton (1996) 66-Double Jeopardy/Bruce Beresford (1999) 67-Dracula/Francis Ford Coppola (1992) 68-A Few Good Men/Rob Reiner (1992) 69-Casino/Martin Scorsese (1995) 70-Quiz Show/Robert Redford (1994) 71-Baby’s Day Out/Patrick Read Johnson (1994) 72-Nightwatch/Ole Bornedal (1997) 73-End Of Days/Peter Hyams (1999) 74-Propaganda/Sinan Çetin (1999) 75-The Rookie/Clint Eastwood (1990) 76-Unforgiven/Clint Eastwood (1992) 77-U Turn/Oliver Stone (1997) 78-Fikrimin İnce Gülü/Tunç Okan (1992) 79-Total Recall/Paul Verhoeven (1990) 80-Eyes Wide Shut/Stanley Kubrick (1999) 81-Psycho/Gus Van Sant (1998) 82-Needful Things/Fraser Clarke Heston (1993) 83-The Insider/Michael Mann (1999) 84-The Mummy/Stephen Sommers (1999) 85-A Bronx Tale/Robert De Niro (1993) 86-American History X/Tony Kaye (1998) 87-Ghost/Jerry Zucker (1990) 88-Dick Tracy/Warren Beatty (1990) 89-Abuk Sabuk Bir Film/Şerif Gören (1990) 90-Red Corner/Jon Avnet (1997) 91-The Big Lebowski/Coen Brothers (1998) 92-The Freshman/Andrew Bergman (1990) 93-The Mask/Chuck Russell (1994) 94-Waterworld/Kevin Reynolds-Kevin Costner (1995) 95-Gülün Bittiği Yer/İsmail Güneş (1999) 96-The Bone Collector/Phillip Noyce (1999) 97-State Of Grace/Phil Joanou (1990) 98-You’ve Got Mail/Nora Ephron (1998) 99-White Hunter Black Heart/Clint Eastwood (1990) 100-The Bridge Of Madison County/Clint Eastwood (1995) Sinemaestro
![]() 150 filmlik listemi daralttım ve ortaya şu toplam çıktı:
EN İYİ 100 FİLM
Absolute Power Clint Eastwood 1997
American Beauty Sam Mendes 1999 American History X Tony Kaye 1998 As Good as It Gets James L. Brooks 1997 Backdraft Ron Howard 1991 Back to the Future Part III Robert Zemeckis 1990 Barton Fink Coen Kardeşler 1991 Batman Returns Tim Burton 1992 Beautiful Girls Ted Demme 1996 Before Sunrise Richard Linklater 1995 Being John Malkovich Spike Jonze 1999 Benny & Joon Jeremiah S. Chechik 1993 Boogie Nights Paul Thomas Anderson 1997 Bram Stoker's Dracula Francis Ford Coppola 1992 Braveheart Mel Gibson 1995 Breakdown Jonathan Mostow 1997 A Bronx Tale Robert De Niro 1993 The Crow Alex Proyas 1994 The Crucible Nicholas Hytner 1996 The Crying Game Neil Jordan 1992 Cube Vincenzo Natali 1997 Cyrano de Bergerac Jean-Paul Rappeneau 1990 Dark City Alex Proyas 1998 Die Hard with a Vengeance John McTiernan 1995 Le Diner de Cons (Dinner Game) Francis Veber 1998 Ed Wood Tim Burton 1994 Edward Scissorhands Tim Burton 1990 Eyes Wide Shut Stanley Kubrick 1999 Face/Off John Woo 1997 Fallen Gregory Hoblit 1998 A Few Good Men Rob Reiner 1992 Fight Club David Fincher 1999 Fried Green Tomatoes at the Whistle Stop Cafe Jon Avnet 1991 The Frighteners Peter Jackson 1996 The Game David Fincher 1997 Gods and Monsters Bill Condon 1998 Goodfellas Martin Scorsese 1990 The Green Mile Frank Darabont 1999 Groundhog Day Harold Ramis 1993 In the Line of Fire Wolfgang Petersen 1993 In the Name of the Father Jim Sheridan 1993 It Tommy Lee Wallace 1990 Jackie Brown Quentin Tarantino 1997 Le Jaguar Francis Veber 1996 Jerry Maguire Cameron Crowe 1996 JFK Oliver Stone 1991 Jurassic Park Steve Spielberg 1993 The Legend of 1900 Giuseppe Tornatore 1998 Léon Luc Besson 1994 Lover Girl Lisa Addario, Joe Syracuse 1997 Lulu on the Bridge Paul Auster 1998 Malcolm X Spike Lee 1992 Malizia 2000 Salvatore Samperi 1991 The Mask Chuck Russell 1994 The Matrix Wachowski Kardeşler 1999 Mermaids Richard Benjamin 1990 Mimic Guillermo del Toro 1997 Misery Rob Reiner 1990 Mon Père, Ce Héros (My Father the Hero) Gérard Lauzier 1991 The Nightmare Before Christmas Henry Selick 1993 Nobody's Fool Robert Benton 1994 Only You Norman Jewison 1994 The Piano Jane Campion 1993 The Player Robert Altman 1992 Pleasantville Gary Ross 1998 Point Break Kathryn Bigelow 1991 Pretty Woman Garry Marshall 1990 Primal Fear Gregory Hoblit 1996 Pulp Fiction Quentin Tarantino 1994 Quiz Show Robert Redford 1994 Reservoir Dogs Quentin Tarantino 1992 Revenge Tony Scott 1990 The Rock Michael Bay 1996 Rounders John Dahl 1998 Run Lola Run (Lola Rennt) Tom Tykwer 1998 Scent of a Woman Martin Brest 1992 The Shawshank Redemption Frank Darabont 1994 Shine Scott Hicks 1995 The Silence of the Lambs Jonathan Demme 1991 Singles Cameron Crowe 1992 Sleepy Hollow Tim Burton 1999 Smoke Wayne Wang 1995 Speed Jan de Bont 1994 Stanley & Iris Martin Ritt 1990 Stealing Beauty Bernardo Bertolucci 1996 The Straight Story David Lynch 1999 Strange Days Kathryn Bigelow 1995 Swimming with Sharks George Huang 1994 Terminator 2: Judgment Day James Cameron 1991 Tesis Alejandro Amenabar 1996 Thelma & Louise Ridley Scott 1991 Trois Couleurs: Bleu Krzysztof Kieslowski 1993 Titanic James Cameron 1997 Toy Story John Lasseter 1995 True Romance Tony Scott 1993 The Truman Show Peter Weir 1998 The Usual Suspects Bryan Singer 1995 What's Eating Gilbert Grape Lasse Hallström 1993 Wild at Heart David Lynch 1990 The Wings of the Dove Iain Softley 1997 GENEL LİSTE
![]() ![]() Tüm listelerde yer alan filmler (2) Fight Club - David Fincher, 1999
The Shawshank Redemption - Frank Darabont, 1994 6'şar listede yer alan filmler (6)
Groundhog Day - Harold Ramis, 1993 (berat bayer, çağrı, immortal eva, oguzhanovich, immigrant, sinemaestro)
Léon: The Professional - Luc Besson, 1995 (berat bayer, immortal eva, oguzhanovich, whisper, immigrant, sinemaestro)Pulp Fiction - Quentin Tarantino, 1994 (berat bayer, çağrı, oguzhanovich, whisper, immigrant, sinemaestro) The Silence of the Lambs - Jonathan Demme, 1991 (berat bayer, çağrı, immortal eva, oguzhanovich, immigrant, sinemaestro) The Truman Show - Peter Weir, 1998 (berat bayer, immortal eva, oguzhanovich, whisper, immigrant, sinemaestro) The Usual Suspects - Bryan Singer, 1995 (berat bayer, çağrı, oguzhanovich, whisper, immigrant, sinemaestro) 5'er listede yer alan filmler (8)
American Beauty - Sam Mendes, 1999 (berat bayer, çağrı, immortal eva, oguzhanovich, sinemaestro) Being John Malkovich - Spike Jonze, 1999 (berat bayer, çağrı, immortal eva, oguzhanovich, sinemaestro) Ed Wood - Tim Burton, 1994 (berat bayer, immortal eva, oguzhanovich, whisper, sinemaestro) The Game - David Fincher, 1997 (berat bayer, oguzhanovich, whisper, immigrant, sinemaestro) Jurassic Park - Steven Spielberg, 1993 (berat bayer, çağrı, oguzhanovich, immigrant, whisper) Reservoir Dogs - Quentin Tarantino, 1992 (berat bayer, çağrı, oguzhanovich, whisper, sinemaestro) Schindler's List - Steven Spielberg, 1993 (berat bayer, çağrı, oguzhanovich, whisper, immigrant) Terminator 2: Judgment Day - James Cameron, 1991 (berat bayer, çağrı, oguzhanovich, immigrant, sinemaestro) 4'er listede yer alan filmler (22)
Bram Stoker’s Dracula – Francis Ford Coppola, 1992 (berat bayer, çağrı, immigrant, sinemaestro) Braveheart - Mel Gibson, 1995 (oguzhanovich, whisper, immigrant, sinemaestro) Cape Fear - Martin Scorsese, 1991 (berat bayer, çağrı, oguzhanovich, immigrant) Edward Scissorhands - Tim Burton, 1990 (çağrı, immortal eva, immigrant, sinemaestro) Eyes Wide Shut - Stanley Kubrick, 1999 (berat bayer, çağrı, immigrant, sinemaestro) Forrest Gump - Robert Zemeckis, 1994 (immortal eva, oguzhanovich, immigrant, whisper) GoodFellas - Martin Scorsese, 1990 (çağrı, oguzhanovich, immigrant, sinemaestro) Jerry Maguire - Cameron Crowe, 1996 (çağrı, oguzhanovich, whisper, sinemaestro) L.A. Confidential - Curtis Hanson, 1997 (berat bayer, çağrı, oguzhanovich, immigrant) Magnolia - Paul Thomas Anderson, 1999 (berat bayer, çağrı, immortal eva, oguzhanovich) The Matrix - Wachowski Kardeşler, 1999 (berat bayer, çağrı, oguzhanovich, sinemaestro) My Own Private Idaho - Gus Van Sant, 1991 (berat bayer, çağrı, immortal eva, oguzhanovich) Pleasantville - Gary Ross, 1998 (berat bayer, immortal eva, whisper, sinemaestro) Run Lola Run (Lola Rennt) - Tom Tykwer, 1998 (çağrı, immortal eva, oguzhanovich, sinemaestro) Saving Private Ryan - Steven Spielberg, 1998 (berat bayer, oguzhanovich, whisper, immigrant) Se7en - David Fincher, 1995 (berat bayer, oguzhanovich, whisper, immigrant) The Sixth Sense - M. Night Shyalamalan, 1999 (çağrı, oguzhanovich, immigrant, whisper) Titanic - James Cameron, 1997 (berat bayer, oguzhanovich, immigrant, sinemaestro) Total Recall - Paul Verhoeven, 1991 (berat bayer, çağrı, oguzhanovich, immigrant) Twelve Monkeys - Terry Gilliam, 1995 (berat bayer, immortal eva, oguzhanovich, whisper) Unforgiven - Clint Eastwood, 1992 (berat bayer, çağrı, oguzhanovich, immigrant) What's Eating Gilbert Grape - Lasse Hallström, 1993 (immortal eva, oguzhanovich, whisper, sinemaestro) 3'er listede yer alan filmler (40)
Absolute Power - Clint Eastwood, 1997 (oguzhanovich, immigrant, sinemaestro) As Good as It Gets - James L. Brooks, 1997 (çağrı, immortal eva, whisper, sinemaestro) Back to the Future Part III - Robert Zemeckis, 1990 (oguzhanovich, immigrant, sinemaestro) Barton Fink - Coen Kardeşler, 1991 (berat bayer, immortal eva, sinemaestro) Batman Returns - Tim Burton, 1992 (çağrı, oguzhanovich, sinemaestro) Before Sunrise - Richard Linklater, 1995 (immortal eva, whisper, sinemaestro) Boogie Nights - Paul Thomas Anderson, 1997 (çağrı, immortal eva, sinemaestro) Casino - Martin Scorsese, 1995 (çağrı, oguzhanovich, immigrant) Dark City - Alex Proyas, 1998 (berat bayer, oguzhanovich, sinemaestro) Delicatessen - Marc Caro & Jean-Pierre Jeunet, 1991 (berat bayer, çağrı, immortal eva) Die Hard with a Vengeance - John McTiernan, 1995 (oguzhanovich, immigrant, sinemaestro) Dogma - Kevin Smith, 1999 (berat bayer, çağrı, immortal eva) Face/Off - John Woo, 1997 (çağrı, oguzhanovich, sinemaestro) A Few Good Men - Rob Reiner, 1992 (berat bayer, immigrant, sinemaestro) The Fisher King - Terry Gilliam, 1991 (immortal eva, oguzhanovich, sinemaestro) Four Weddings and a Funeral -Mike Newell, 1994 (berat bayer, immortal eva, oguzhanovich) The Frighteners - Peter Jackson, 1996 (berat bayer, oguzhanovich, sinemaestro) Funny Games - Michael Haneke, 1997 (berat bayer, çağrı, immortal eva) The Green Mile - Frank Darabont, 1999 (whisper, immigrant, sinemaestro) La Haine - Mathieu Kassovitz, 1995 (berat bayer, immortal eva, oguzhanovich) Heavenly Creatures - Peter Jackson, 1994 (berat bayer, çağrı, immortal eva) In the Line of Fire - Wolfgang Petersen, 1993 (oguzhanovich, immigrant, sinemaestro) In the Name of the Father - Jim Sheridan, 1993 (immortal eva, immigrant, sinemaestro) Jackie Brown - Quentin Tarantino, 1997 (çağrı, oguzhanovich, sinemaestro) JFK - Oliver Stone, 1991 (çağrı, whisper, sinemaestro) The Mask - Chuck Russell, 1994 (oguzhanovich, immigrant, sinemaestro) Misery - Rob Reiner, 1990 (oguzhanovich, immigrant, sinemaestro) The Lion King - Roger Allers, Rob Minkoff, 1994 (berat bayer, çağrı, oguzhanovich) Pretty Woman - Garry Marshall, 1990 (oguzhanovich, whisper, sinemaestro) Primal Fear - Gregory Hoblit, 1996 (oguzhanovich, whisper, sinemaestro) Quiz Show - Robert Redford, 1994 (immortal eva, immigrant, sinemaestro) The Rock - Michael Bay, 1996 (oguzhanovich, immigrant, sinemaestro) Romeo + Juliet - Baz Luhrmann, 1996 (immortal eva, oguzhanovich, whisper) Shine - Scott Hicks, 1995 (immortal eva, oguzhanovich, sinemaestro) Speed - Jan de Bont, 1994 (berat bayer, oguzhanovich, sinemaestro) The Straight Story - David Lynch, 1999 (berat bayer, immortal eva, sinemaestro) Toy Story - John Lasseter, 1995 (çağrı, oguzhanovich, sinemaestro) Trainspotting - Danny Boyle, 1996 (berat bayer, çağrı, oguzhanovich) Trois Couleurs: Bleu - Krzysztof Kieslowski, 1993 (immortal eva, oguzhanovich, sinemaestro) La Vita e Bella (Life is Beautiful) - Roberto Benigni, 1997 (oguzhanovich, whisper, immigrant) 2'şer listede yer alan filmler (63)
Abre Los Ojos (Open Your Eyes) - Alejandro Amenabar, 1997 Abuk Sabuk Bir Film – Şerif Gören 1990 American History X - Tony Kaye, 1998 Apollo 13 - Ron Howard, 1995 Baby's Day Out - Patrick Read Johnson, 1994 Basic Instinct - Paul Verhoeven, 1992 Benny & Joon - Jeremiah S. Chechik, 1993 Beauty and the Beast - Gary Trousdale & Kirk Wise, 1991 The Big Lebowski - Coen Kardeşler, 1998 Breaking the Waves - Lars Von Trier, 1996 The Bridges of Madison County - Clint Eastwood, 1995 A Bronx Tale - Robert De Niro, 1993 Carlito's Way - Brian De Palma, 1993 Chungking Express - Kar-wai Wong, 1994 Clerks - Kevin Smith, 1994 The Crow - Alex Proyas, 1994 The Crucible - Nicholas Hytner, 1996 The Crying Game - Neil Jordan, 1992 Dances with Wolves – Kevin Costner, 1990 Dead Man - Jim Jarmusch, 1995 Donnie Brasco – Mike Newell, 1997 Enemy of the State - Tony Scott, 1998 Eşkıya – Yavuz Turgul, 1996 Fargo - Coen Kardeşler, 1996 Gölge Oyunu – Yavuz Turgul, 1992 Heat – Michael Mann, 1995 The Ice Storm - Ang Lee, 1997 The Insider - Michael Mann, 1999 Interview with the Vampire - Neil Jordan, 1994 Jacob's Ladder - Adrian Lyne, 1990 The Last of the Mohicans - Michael Mann, 1992 The Legend of 1900 - Giuseppe Tornatore, 1998 Lost Highway - David Lynch, 1997 Malcolm X - Spike Lee, 1992 The Man in the Iron Mask - Randall Wallace, 1998 Meet Joe Black - Martin Brest, 1998 Miller's Crossing - Coen Kardeşler, 1990 Naked Lunch - David Cronenberg, 1991 Natural Born Killers - Oliver Stone, 1994 The Nightmare Before Christmas - Henry Selick, 1993 A Perfect World - Clint Eastwood, 1993 Philadelphia - Jonathan Demme, 1993 Pi - Darren Aronofsky, 1998 The Piano - Jane Campion, 1993 The Player - Robert Altman, 1992 Point Break - Kathryn Bigelow, 1991 Rounders - John Dahl, 1998 Scent of a Woman - Martin Brest, 1992 Scream - Wes Craven, 1996 Star Wars Episode I: The Phantom Menace - George Lucas, 1999 Stealing Beauty - Bernardo Bertolucci, 1996 10 Things I Hate About You - Gil Junger, 1999 Tesis - Alejandro Amenabar, 1996 Thelma & Louise - Ridley Scott, 1991 The Thin Red Line - Terrence Malick, 1998 Todo Sobre Mi Madre (All About My Mother) - Pedro Almodovar,1999 Trois Couleurs: Rouge (Three Colors: Red) - Krzysztof Kieslowski, 1994 True Lies - James Cameron, 1994 True Romance - Tony Scott, 1993 Underground - Emir Kusturica, 1995 Village of the Damned – John Carpenter, 1995 Wild at Heart - David Lynch, 1990 The Wings of the Dove - Iain Softley, 1997 Son Değerlendirme
Sinemaestro 90’lı yıllar seçkisi, materyali sabit ama eliminasyona göre belirlenecek bir liste olduğundan, tam bir ekip çalışması içinde hazırlandı. 7 farklı sinema yazarının kendi seçkilerini belirlediği ilk listelerin kimi tam sıralama, kimi gruplama, kimi de alfabetik ya da yıllara göre bir sıralama tercih etti. Bu noktada son değerlendirme için başlıca paradigma listelerdeki ortak filmler olacaktı.
Buna göre 90’ların galipleri Fight Club ve The Shawshank Redemption oldu. Tüm yazarların, sıralamalarında, aşağıda ya da yukarıda fark etmeden mutlaka listeye dahil ettikleri her iki film de kendi dönemlerine damgasını vuran filmlerdi. The Shawshank Redemption, on yılın ortasında geldi, ilk başta değeri anlaşılamadı ama daha sonra klasik sinemayı özümsemiş senaryosu, başarılı atmosferi ve inandırıcı kurgusu sayesinde sinemanın özlediği bir duruşu olduğunu gösterdi. Fight Club ise on yılın son filmlerinden biriydi ve şüphesiz, etkisi milenyum ve sonrasına olacaktı. İlk etki, çift kişiliklilik sendromunu ele alan filmlerin mantar gibi çoğalması yönünde oldu. Ama asıl etki, sinemanın 70’lerden beri özlediği o katıksız anarşist drama etkenini harekete geçirmesiydi. Yönetmen David Fincher, arkasını getirememiş olsa da Se7en ve The Game’den sonra yine kalitesini göstermiş oldu. Listede 1 eksikle her yazarın listesinde olan 6 filmden çoğu, sıralamadaki varlıkları konusunda şaşkınlık yaratmayacak filmlerdi. Pulp Fiction, The Silence Of The Lambs, gibi başyapıt olarak kabul gören ve daha çekildiği yıl bir klasik olarak anılmaya başlayan filmlerin yanı sıra, alternatif Hollywood’a hem kara film, hem de sinemanın sinemaya bakışı gibi eskide kalmış ama şüphesiz eksikliği hissedilmiş türleri ve temaları ele alan The Truman Show ya da The Usual Suspects gibi filmler de 6’lı seçkide yerlerini almışlar. Fakat bu grubun asıl şaşırtıcı filmi Groundhog Day oldu. Sıradan bir sinema izleyicisinin, çocukken mutlaka denk geldiği, (ne tesadüftür ki ben bu yazıyı kaleme aldıktan 1 saat sonra film Kanaltürk ekranlarında gösterilecek) ama ne adını ne de oyuncularını hatırlayacağı bir film Groundhog Day. Oysa Harold Ramis’in yer yer romantik komediye çalan referal filmi, gerçek bir modern klasik. Sinemaestro yazarları belki de farklılıklarını en çok bu noktada göstermişler. 5’lik listede Schindler’s List ve Terminator 2 gibi on yıla damgasını vuran filmlerin olması ilginç. Kanımca her iki film de 90’ların en iyi temsilcileri arasında. Schindler’s List, nasıl Unforgiven kovboy filmlerine noktayı koyduysa, aynı şekilde Yahudi Soykırımı temasına noktayı koymuş bir film. Terminator 2’nin etkisi ise teknik sinemanın ya da Cameronca’sı tech-noir türünün çağ atlaması konusunda kendini gösterdi. Bu noktada listeye filmlerini vermiş yönetmenlerin ilk 20’de hemen hemen eşit dağıldığını görüyoruz. Beni de şaşırtan Se7en’ın düşük oyuna rağmen David Fincher, 90’lara damgasını vurmuş gözüküyor.7’li, 6’lı ve 5’li listeleri dikkate alırsak Quentin Tarantino ve Steven Spielberg de (Sinemaestro'nun listesinde yer almıyor) bu zirvenin ortakları. 80’lerin en iyi yönetmenlerinden Martin Scorsese’nin bu ilk 3 grupta hiçbir filmi olmaması ilginç. Oysa örneğin, Goodfellas, Se7en kadar çok tutulan ve hayranı olan bir filmdi ama Goodfellas 4’lü listede kalmış. Aynı şekilde bir başka Scorsese filmi Cape Fear da öyle. İlk, ya da en önemli filmlerini 90’larda çeken Sam Mendes, Frank Darabont, Spike Jonze, Luc Besson gibi isimler de birer filmle bu ana üçlü gruba dahil olmuşlar. Kanımca 90’ların en iyi yönetmenlerinin başında gelen Clint Eastwood ise 4’lü, 3’lü ve 2’li gruplarda bolca arz-ı endam etmiş. Listeye seksist bir açıdan bakalım bir de. Oylamaya katılan 7 yazardan sadece 2 tanesi kadın. Bu yazarların listesinde Terminator, The Matrix gibi filmler pek yer almıyor. Aynı şekilde aynanın ters tarafında yer alan The Piano ve Fried Green Tomatoes gibi filmler de erkek yazarlara pek uğramamış. Bu filmlerden The Matrix, iki kadın yazarın yanı sıra sadece benim listemde yok. The Piano’yu listeye sokan yazar da Sinemaestro oldu. Yerli filmler neredeyse yok denecek kadar az. Sonuç listesine yalnızca Eşkıya, Abuk Sabuk Bir Film ve Gölge Oyunu girebilmiş. İki Yavuz Turgul filmi şaşırtıcı değil ama Abuk Sabuk Bir Film, filmi izlememişler için şaşırtıcı gelebilir. Ben ve Çağrı’nın listesinde yer alan bu filmin baş rolünde Kemal Sunal gibi kendisinden mutlaka güldürü beklenen bir oyuncu değil de bir başkası yer alsaymış film, kendi kıymetinin karşılığını fazlasıyla bulabilecekmiş. Bu üç filmin dışında ön listelerde yer alan filmler, Berdel, Fikrimin İnce Gülü, Propaganda ve Aşk Filmlerinin Unutulmaz Yönetmeni. 1990’lar her açıdan çarpıcı ve kilometre taşı filmlere sahne açtı. Yukarıda da adı geçen birçok film sinemada hem teknik anlamda hem de anlatımda çığır açtı. David Fincher, Steven Spielberg, Quentin Tarantino gibi isimler kurgunun ne kadar önemli olduğunu izleyiciye gösterdiler. James Cameron, bizat çekim kameralarını tasarlamaya varacak denli işin tekniğiyle ilgilendi ve oyunculukları ile süre bölümünün yanlış tahsisi yüzünden bir başyapıt sıfatını kaçıran Titanic’i yaptı. Clint Eastwood, Robert De Niro, Rob Reiner gibi isimler klasik anlatının devamı oldular. Nora Ephron ve romantik-komedi 1940’lardaki şaşaasını yeniden kazandı.
Animasyon çağı başladı ve günümüzdeki Pixar başarılarına evrilecek filmlere geçiş yapıldı. Akademi, Oscar ödül törenlerini ticari bir marka düzeyinden de yukarıya çekip adeta bir olay haline getirdi ve özellikle ilk 5 yıl kusursuz filmlerin yarışmasını ve ödül almasını sağladı. İkinci Dünya Savaşı her zamanki gibi önemli konuların başında geliyordu fakat on yılın asıl teması bireyin yeni çağa ayak uyduramaması oldu. Spike Jonze ve David Fincher, kapitalist toplumun ve yaklaşan milenyumun resimlerini çizdiler. John McTiernan ve Jan De Bont gibi isimler aksiyon sinemasına görülmemiş bir tempo kazandırdılar. Wachowski Kardeşler, tek yaratıları The Matrix’le sonunu getiremeseler de teknik ve felsefeyi bir arada kurgulama işini ileri taşıdılar. Ustalar çağı bitse de ara nesil olan Martin Scorsese, Francis Ford Coppola gibi yönetmenler, popülerlik ve saygınlıklarını hiç yitirmediler. Seri filmlerde nostalji havası esti ve The Godfather ile Star Wars üçlemeleri, başarısız devam filmlerini ürettiler. Kısacası, 2000’lerde bolca nemalanılacak bir dolu yeniliğin öncüsü bu on yılda çıkmış oldu, bize de bir sinefilin en büyük zevki olan listelerle didişmek ve istatistiklerini çıkarmak düştü. Umarım bizim aldığımız keyfi, siz okuyucular da almışsınızdır.
Immigrant
Yazarların listeleri
Geri Dön |